“Geest van Zijn Zoon”: Paulus’ Galatenbrief over de Geest

Christus en de Geest, het blijft een moeilijke combinatie. Nadruk op de Geest gaat vaak ten koste van de aandacht voor Christus en andersom geldt dit zo mogelijk nog sterker. Dit geldt niet alleen in de persoonlijke geloofsbeleving van mensen, maar ook voor hele gemeenschappen, zowel nu als in het verleden.

In deze bijdrage leg ik mijn oor te luisteren bij een Bijbelboek dat vooral bekend staat om zijn Christo-centrische inslag; Paulus’ brief aan de Galaten. Een hoofdthema uit deze brief is de rechtvaardigheid in Christus, die niet door werken, maar door het geloof is. Focus op Christus’ gerechtigheid betekent echter niet dat de Geest uit zicht is. Integendeel! In deze blog wil ik laten zien dat juist de Heilige Geest op de kernmomenten van de brief een belangrijke rol speelt.

In Christus

In hoofdstuk 2:15-21 houdt Paulus een vurig pleidooi voor de gerechtigheid van Christus. Als je in Hem gelooft, is je status veranderd. Je bent in Christus. Je bent dan met Christus gestorven en opgestaan, een oud leven is voorbij en een nieuw leven begonnen. In de gemeenten van Galatia staat deze paaswerkelijkheid echter op het spel. Een leven dat wordt afgegrensd door bepalingen van het gebod, is onverenigbaar met het leven uit vertrouwen op Christus.

Op dit moment in Paulus’ betoog introduceert hij de Heilige Geest. Dat doet hij op een veelzeggende manier: “Hebt u de Geest ontvangen uit de werken van de wet, of uit de prediking van het geloof?” (3:2). Paulus introduceert duidelijk geen discussiepunt of moeilijke pastorale vraag wanneer Hij vraagt of de gemeenteleden de Geest in hun leven kennen. In Paulus’ betoog is de aanwezigheid van de Geest teken bij uitstek van het feit dat christenen in Christus zijn.

Gods belofte

Paulus’ brief is sterk heilshistorisch getoonzet. Wat zich ontvouwt in het leven van Jezus en in de nasleep daarvan na Pinksteren, is de vervulling van Gods beloften in het Oude Testament. In de Galatenbrief speelt vooral de belofte aan Abraham een grote rol. Paulus wijdt daar een groot gedeelte van zijn brief aan (3:6-4:31). De inhoud van deze belofte is beschikbaar door Christus, die een vloek werd “opdat de zegen van Abraham in Christus Jezus tot de heidenen zou komen, en opdat wij de belofte van de Geest zouden ontvangen door het geloof” (3:14).

Deze tekst lijkt een parallelle structuur te hebben, waarin beide zinnen qua vorm gelijk zijn en op subtiele wijze elkaar aanvullen en invullen. Als we de vergelijkbare zinsdelen aangeven, ziet dat er zo uit:

opdat de zegen van Abraham in Christus Jezus tot de heidenen zou komen,

en opdat wij de belofte van de Geest zouden ontvangen door het geloof

Als we de tekst zo lezen, is de uitdrukking “de belofte van de Geest” een zogenaamde genitivus objectivus. De Geest is de inhoud van Gods belofte. Het vervolg van Paulus’ beschrijving bevestigt deze manier van lezen en interpreteren. In hoofdstuk 4:4-7 beschrijft Paulus het leven als kinderen van God. De gelovigen zijn niet langer gelijk aan onmondige kinderen, waar de wet als pedagoog op past. In deze aanneming tot kinderen speelt de Geest opnieuw een kernrol. God zendt de Geest van Zijn Zoon in de harten van Zijn kinderen om van die aanneming te getuigen (4:6).

Aan het eind van zijn heilshistorisch betoog contrasteert Paulus vlees en Geest in het beeld van Hagar en Sara. Gelovigen zijn kinderen van de belofte – Paulus zet hier het beeld van Abrahams belofte voort. Paulus vergelijkt de gelovigen met Izak, de beloofde zoon (4:28). Gods belofte wordt in hem vervuld, in de zoon van een vrije vrouw. Hij is daarmee een zoon “naar de Geest” (4:29) en niet de zoon van slavin, zoals Hagar’s zoon Ismaël. Paulus verbindt vrijheid en leven naar de Geest heel nauw met elkaar.

Leven met God

In dit gedeelte bereidt Paulus het vervolg van zijn brief al voor. Waar de gelovigen vrijgekocht zijn door Christus, vraagt dat ook om een leven in deze vrijheid. Het laatste deel van Paulus’ brief werkt deze vrijheid uitgebreid uit. Leven in de vrijheid is een leven dat niet onder de wet is, maar onder de Geest (5:16-18). De spanning met het vlees blijkt niet alleen extern, ten opzichte van hen die naar het vlees leven. Ook het christenleven staat onder spanning van vlees en Geest (5:17).

Tegelijk is Paulus’ boodschap niet pessimistisch. Paulus erkent de dubbelheid van het christenleven en de rauwe realiteit van leven naar het vlees. Paulus zet daar echter de werkelijkheid van de activiteit van de Geest tegenover. Geleid door de Geest, zijn wij niet langer onder de wet (5:18) en worden we niet voortgetrokken door vleselijke begeerten (5:16). Dan rijpen de prachtige vruchten van de Geest in je leven: liefde, blijdschap, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, zelfbeheersing (5:22).

Het is ook leven met uitzicht. Paulus sluit nauw aan bij de metafoor met de vruchten. Als we in de Geest zaaien, zullen we ook uit de Geest maaien (6:9). Wie zaait in de Geest, zo leert Paulus, maait het eeuwige leven. Leven met de Geest gaat door tot in eeuwigheid. De zoon van de slavin zal niet erven met de zoon van de vrije (4:30). Inderdaad, slechts een leven met Gods beloofde Geest geeft een eeuwigheidsoogst.

Conclusie

In deze Bijbelstudie volgde ik de logica van Paulus betoog in de Galatenbrief en markeerde ik de momenten waarop de Heilige Geest een rol speelde. Niet zonder reden noemt Paulus Hem de “Geest van Zijn (Gods) Zoon” (4:6). Het is een erenaam, die de grondtoon van Paulus boodschap samenvat: de Geest en Christus zijn onafscheidelijk. Het is een claim met onvoorstelbare consequenties. In tegenstelling tot de periode van het Oude Testament, woont de Heilige Geest in iedere gelovige.

Paulus brief is echter niet alleen onderwijs in dit geheimenis van rechtvaardigheid in Christus en van leven in de Geest. Het is ook een krachtige oproep aan gelovigen om te dagelijks te leven in vrijheid, naar de Geest. Het is een oproep te genieten wat Christus schenkt, waarvoor Hij de vloek droeg en waarvoor Hij onder de wet kwam.

Is dit leven uit de Geest voor jou/u realiteit? Hoe biedt Paulus’ verkondiging u/jou aanleiding voor  verootmoediging of voor verwachting?

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s